Wat is stress en hoe kom je ervan af?

In oude tijden, toen grote roedels wolven door de uitgestrekte bossen en vlakten van Europa zwierven en sabeltandtijgers ons zagen als hun natuurlijke prooi, was het van levensbelang om aan deze wilde beesten te kunnen ontsnappen. Als evoluerende mensaapjes ontwikkelden we daartoe een geniaal mechanisme: ANGST.

Hoe werkt angst?

Wanneer je in levensgevaar verkeert stroomt energie uit de nieren omhoog naar de bijnieren. De bijnieren gebruiken deze energie om binnen een paar seconden grote hoeveelheden adrenaline en andere stofjes vrij te maken, die het lichaam een grotere kans geven om te overleven. Deze intense energie-boost maakt het mogelijk om op volle kracht te doen wat nodig is. Bij wolven en andere hondachtigen, die jagen op geur, is het zaak om te vluchten. Bij sabeltandtijgers en andere katachtigen, die jagen op beweging, is het beter om te verstarren. Soms is er geen ontkomen aan en is er maar één optie: vechten. Zonder de drie V's (vluchten, vechten, verstarren) hadden we ons nooit kunnen ontwikkelen tot de wezens die we nu zijn.

De 20 minuten grens

In de natuur duurt een strijd op leven en dood doorgaans niet langer dan 20 minuten. In 20 minuten zit je veilig in een boom, is de sabeltandtijger je straal voorbijgelopen, heb je van je tegenstander gewonnen, of… ben je dood. Om die reden is het lichaam biologisch gezien toegerust om maximaal 20 minuten in angst te verkeren, zonder dat het noemenswaardige schade oploopt. Als je het hebt overleefd zoek je een veilig plekje op om je wonden te likken, uit te rusten en bij te komen. Zo herstel je binnen een paar uur van de schrik.

Wat is stress?

Het is een heel ander verhaal wanneer je langer dan 20 minuten in angst verkeert. Dan ontstaat een chronische angsttoestand, waarbij het lichaam in een ongewild proces van degeneratie en zelfvergiftiging terecht komt. Dit noemen we stress. Afvalstoffen en de vrijgekomen chemische stofjes uit de bijnieren hopen zich op. Lichaamsfuncties zoals de spijsvertering, onderhoud, cel-vernieuwing, het afvoeren van afvalstoffen, etc. worden op non-actief gezet, zodat je meer energie overhoudt om te overleven. De nieren worden langzaam maar zeker leeg getrokken.

Wat is burn-out?

Als dit te lang duurt, lees een aantal jaren, raakt de energie in de nieren op en kom je terecht in een toestand van chronische uitputting. Op een gegeven moment lukt het je niet meer om te vechten en kom je steeds dichter bij de grens waarbij je het noodgedwongen moet opgeven. Je wordt ’s ochtends al moe wakker, je komt nergens toe, alles staat je tegen en soms word je ook letterlijk ziek. Deze toestand noemen we burn-out – alsof we ergens wel weten dat er iets is opgebrand, namelijk de energie uit de nieren.

De oorzaak van stress is niet wat je denkt

Waar komt stress in deze tijd nou eigenlijk vandaan? In het rijke westen leven we immers in een wereld waar onze natuurlijke vijanden allang zijn uitgestorven, waar we hitte en kou hebben bedwongen, waar de supermarkt om de hoek zit en waar drinkwater nog steeds uit de kraan komt. En toch lijken we met z’n allen te denken dat het hier nog altijd barst van de gevaarlijke dieren.

Beren op de weg

Dit is een kwestie van perceptie. Een kenmerk van chronische stress en burnout is namelijk dat je overal beren op de weg ziet. Wat als je je deadline niet haalt? Wat zullen anderen dan wel niet van je denken? Of wat vind je dan van jezelf? En kun je met al deze drukte wel op tijd thuis zijn, zodat je straks geen ruzie krijgt met je partner? Dit soort situaties kunnen uiterst lastig zijn, maar er is (meestal) geen sprake van acuut levensgevaar. Toch reageer je alsof je wordt achterna gezeten door een roedel wolven: de energie uit de nieren stroomt omhoog naar de bijnieren en je schiet acuut in de overlevingsmodus, omdat iets in je zich onveilig waant. Dit is dus perceptie: een interpretatie van de werkelijkheid, maar niet de werkelijkheid zelf.

Een realistische kijk op de zaak

Nu sluit onze moderne levensstijl inderdaad niet meer aan bij de natuurlijke behoeften van het lichaam. Overconsumptie, constante prikkels, kunstmatig licht, omringd zijn door vreemden, slaapgebrek – het is allemaal normaal, maar ergens weten we maar al te goed dat we met deze manier van leven onszelf en deze aarde langzaam aan het vernietigen zijn. Het klopt wel dat we dat als enigszins verontrustend ervaren. Stress is dan eigenlijk een waarschuwingssignaal. Alarmbellen gaan rinkelen om je te waarschuwen dat er iets niet klopt en om je aan te zetten tot adequaat handelen.

Ontspannen handelen

De aanvliegroute van Taotraining om chronische stress in je leven te verminderen is tweeërlei. Enerzijds krijg je tools om binnen de omstandigheden waarin je verkeert te ontspannen en je veilig te voelen. Anderzijds leer je deze omstandigheden steeds realistischer te bekijken en ze zo nodig te veranderen, zonder in paniek te raken of in de stress te schieten. Dit noemen we ‘handelend vermogen’.

Het permanente vakantiegevoel

Kortom: er bestaan concrete tools om de stress in je leven te verminderen! Met behulp van technieken en meditaties uit Module 1 ontwikkel je een staat van zijn die we ook wel ‘het permanente vakantiegevoel’ noemen. In deze staat van zijn ervaar je de werkelijkheid niet langer als gevaarlijk en stressvol, zelfs niet wanneer je midden in het geweld van het dagelijks leven staat. Op een drukke werkdag, in de file terwijl je haast hebt, tijdens een lastig gesprek en in andere situaties waar je normaal stress ervaart, blijf je nu net zo relaxed als op je vrije dag, wanneer je op de bank ligt of wandelt in het bos. Je perceptie van de werkelijkheid verandert. Je gevoelens worden gedragen door een onderstroom van veiligheid en ontspanning, niet langer door stress en angst, of het onbestemde gevoel dat er iets mis is. De meditatie/visualisatie ‘Het activeren van de I-kracht’ ligt aan de basis van deze ommekeer.

Wat is I-kracht?

De I-kracht, kortweg ‘I’ (het Chinese karakter is ook ‘I’), kun je omschrijven als een staat van zijn tussen slapen en waken in die de voordelen van beide combineert. Je bent ontspannen én alert. Je rust uit terwijl je actief bent. Hersenscans illustreren dit: bij iemand die de ‘I’ actief heeft zie je in het brein alle frequenties van hersengolven – inclusief de deltagolven die horen bij diepe slaap en de gammagolven die horen bij een actief bewustzijn – tegelijkertijd actief.

Je kunt de ‘I’ ook omschrijven als een ontspannen, moeiteloze vorm van aandacht. De ‘I’ is in wezen het tegenovergestelde van concentratie, focus en wilskracht. Waar concentratie een poging is de werkelijkheid vast te zetten, is I-kracht meer een zachtmoedige ervaring van die werkelijkheid. Qua gevoel: in I-kracht zijn voelt als het voorlezen van een mooi verhaal, terwijl concentratie en wilskracht voelen als het verplicht doorploegen van een handleiding.

Als zodanig is de I-kracht de sleutel tot een stressvrij leven.

Leuk artikel? Je kunt op de hoogte blijven van nieuwe publicaties door je op onze nieuwsbrief in te schrijven.
We sturen spaarzaam berichten en je kunt op elk moment weer uitschrijven. Je vindt de aanmelding onderaan deze pagina.

Op weg naar een wijzere wereld
Ken je mensen die dit artikel misschien ook graag zouden zien? We zouden het zeer waarderen als je onze kennis helpt verspreiden. Gebruik de knoppen hieronder om dit artikel te delen. Alvast bedankt!

Onze pagina's op social media
Blijf op de hoogte
ontvang de nieuwsbrief

Taotraining

Sloterweg 1257

1066CJ . Amsterdam

KvK: 68860218

BTWno: NL857621476B01

CONTACT
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram